«Έλα, κάτσε λίγο ακόμα».

«Έλα, κάτσε λίγο ακόμα». Μια συλλογή από «λίγο ακόμα» είναι η ζωή μας, μια διαρκής προσπάθεια να κλέψουμε στιγμές από ένα καλοκαίρι που τότε έμοιαζε ατελείωτο και τώρα χωράει ολόκληρο σε μια φωτογραφία.

Οι δεσμοί μας με τη Σέριφο δεν είναι δεσμοί τουριστικής οικειότητας· είναι δεσμοί αίματος και υπαρξιακής αναγκαιότητας. Σε μια εποχή που η κοινωνία, αδυνατώντας να μορφώσει τους πολίτες της απέναντι στο πεπερασμένο, παράγει μόνο turbo-μετανεωτερικές τεχνικές επιβίωσης, η Σέριφος στέκει εκεί ως ο απόλυτος παραγωγός νοήματος.

Όταν η συνήθεια καλύπτει τις πόλεις μας, όταν συνηθίζουμε την αγάπη, την ελευθερία, τη γνώση, ακόμη και την ίδια τη ζωή, εμφανίζεται η ακηδία. Αυτή η βαθιά αποδυνάμωση της σχέσης μας με το νόημα, που οι παλιοί ονόμασαν «μεσημεριανό δαιμόνιο». Η κρίση αυτή δεν γεννιέται επειδή τα πράγματα έχασαν την αξία τους, αλλά επειδή πάψαμε να τα κοιτάμε με καινούργιο βλέμμα.

Στη λαϊκή παράδοση του νησιού, η ώρα του μεσημεριού θεωρήθηκε συχνά οριακή και επικίνδυνη. Οι παλιοί ξωμάχοι απέφευγαν να βρίσκονται στα κτήματα και στα έρμα σταυροδρόμια «την ώρα που καίει ο ήλιος», πιστεύοντας ότι τότε στρώνουν την τάβλα τους οι πειρασμοί και τα στοιχειά. Πίσω όμως από τη μυθοπλαστική μορφή, κρύβεται μια βαθιά θυμοσοφία: το καταμεσήμερο είναι η ώρα της απόλυτης γύμνιας. Είναι η στιγμή που το φως πέφτει κάθετα, οι σκιές εκμηδενίζονται και ο άνθρωπος ξεμένει χωρίς προσωπεία, αντιμέτωπος με το βάρος της ύπαρξής του.

Ο ρεαλισμός επιβάλλει ταπεινοφροσύνη. Αυτό είναι το μεγάλο μάθημα της σερφιώτικης γης. Η Σέριφος, καμωμένη από σίδερο, γρανίτη και αμείλικτη φωτεινότητα, σε αναγκάζει να υποταχθείς στα δεδομένα της. Δεν σου επιτρέπει τις ψευδαισθήσεις του εγωισμού. Όπως εξουσιαστές κι αντι-εξουσιαστές συναντιούνται στον τόπο του μίσους, χάνοντας την ουσία της ελευθερίας τους μέσα στην τυφλή αντίθεσή τους, έτσι και ο σύγχρονος άνθρωπος εγκλωβίζεται στη δίνη μιας άσκοπης ύπαρξης.

Διαφημίζεται, άρα υπάρχει. Αυτό μας έμαθαν. Μια κοπριά για να ψηλώνει ο φθόνος και να ευωδιάζει η «κανονικότητα» της κατανάλωσης. Η Σέριφος όμως μας δείχνει έναν άλλο δρόμο: σπάει τον καθρέφτη της διαφήμισης και μας επιστρέφει στη γυμνή συνάντηση με το ίδιο το είναι.

Στις σκουριασμένες ράγες του Μεγάλου Λιβαδιού, εκεί όπου η ύλη παραδίδεται στον χρόνο, και στα άνυδρα υψίπεδα του Πύργου και της Γαλανής, καταλαβαίνεις ότι ο πολιτισμός δεν γεννιέται όταν προσπαθείς να επιβληθείς στο τοπίο με πισίνες και ελικόπτερα, αλλά όταν συνδιαλέγεσαι ταπεινά με τη γύμνια του.

Αυτή η συνειδητοποίηση του πεπερασμένου και του ορίου δεν μας παραλύει· μας απελευθερώνει. Οι πεζούλες των ξερολιθιών και η αιματηρή μνήμη των μεταλλωρύχων του 1916 δεν ήταν τεχνικές επιβίωσης, ούτε εκδήλωση στείρου μίσους ή διαφημισμένης ευμάρειας. Ήταν οι μορφές με τις οποίες οι άνθρωποι, με ρεαλισμό και ταπεινότητα, αρνήθηκαν να επιτρέψουν στον θάνατο να καθορίσει τη ζωή τους. Έπαψαν να μετρούν τα χρόνια τους και άρχισαν να δημιουργούν το νόημά τους.

Γιατί η ζωή δεν μετριέται μόνο από όσα καταφέραμε. Μετριέται και από όσα αντέξαμε. Αν η ταπεινοφροσύνη είναι εφικτή, τότε έχουμε απαντήσεις σαφείς και οριζόντιες· και δεν ακολουθουμε  απλά μια ελίτ διανοουμένων που δύνανται να τις κατανοήσουν και να τις επεξεργαστούν, ή αυτών των νεοφανών τεχνοφρικιών, που φιλοδοξούν μάλιστα να δώσουν εξηγήσεις καθοριστικές δήθεν. Η αλήθεια του βράχου είναι προσβάσιμη σε όποιον τολμά να την  κοιτάξει.

Εδώ, στο νησί του φωτός, το βλέμμα ανανεώνεται βίαια γιατί αναγκάζεται να κοιτάξει την αλήθεια χωρίς τη μεσολαβητική προστασία της σκιάς. Κανένα νόημα δεν μένει ζωντανό χωρίς αυτή τη διαρκή, μεσημεριανή κάθαρση της ταπεινοφροσύνης.

Όταν τα κότερα, οι πισίνες και το vanity fair του 21ου αιώνα θα έχουν περάσει και θα έχουν εξαχνωθεί μες στο φως του Αρχιπελάγους, η Σέριφος θα παραμείνει αυτό που ήταν πάντα: ένα μνημείο αιγαιακής μεταφυσικής. Ένας τόπος που στέκει απέναντί μας και μας ρωτά: Με τι μούτρα να ζητήσουμε την αιωνιότητα, όταν αρνούμαστε να δημιουργήσουμε μέσα στο εφήμερο;

Ξεβράσου στο απόλυτο κι επίτρεψέ του να σε φάει ολόκληρο. 

---

 Πηγή :